Yedek Kablo

Bilgisayarı Temizlemeden Önce Yedek Alma

Bir bilgisayarı temizlemek — ister disk temizliği, ister fabrika ayarlarına döndürme, ister tam format — geri alınamaz işlemler içerir. Bu yüzden asıl kritik aşama temizliğin kendisi değil, ondan önceki hazırlık aşamasıdır. İyi planlanmış bir bilgisayar yedeklemesi, formatın ardından "acaba o dosya neredeydi?" sorusunu tamamen ortadan kaldırır. Aşağıda, kendi başına uygulamak isteyen biri için sırayla ilerleyen, ölçülebilir bir yol haritası var.

Önce Envanter: Ne Kadar Veriniz Var?

Yedeklemeye başlamadan önce hacmi bilmek gerekir, çünkü yedekleme süresi doğrudan veri boyutu ve aktarım hızıyla orantılıdır. Kaba bir karşılaştırma:

Yöntem Tipik yazma hızı 100 GB için yaklaşık süre Uygun olduğu durum
USB 2.0 flash bellek 10–25 MB/s 1,5–3 saat Sadece belgeler, küçük dosyalar
USB 3.0 harici HDD 80–120 MB/s 15–25 dakika Genel amaçlı tam yedek
USB 3.x harici SSD 300–900 MB/s 3–6 dakika Sistem imajı, büyük arşivler
Bulut (50 Mbps upload) ~6 MB/s 4–5 saat Kritik ve küçük hacimli veri

Bu tablo neden önemli? Çünkü "akşam başlatırım, sabah biter" tahmini çoğu zaman yanlış çıkar. Hız farkı 40 katına kadar çıkabiliyor.

Adım Adım Yedekleme

  1. Veri haritanızı çıkarın. Masaüstü, Belgeler, İndirilenler, Resimler, Videolar klasörleri açık hedeflerdir. Ancak asıl unutulanlar başka yerdedir: tarayıcı profilleri, e-posta istemcisi arşivleri, oyun kayıtları, lisans anahtarları, uygulama yapılandırma dosyaları. Windows'ta AppData, macOS'ta Library klasörleri gizlidir; görünürlüğü açıp içeriğe bakın.
  2. Disk kullanımını ölçün. Her klasörün boyutunu görün ve gerçekten taşımanız gerekenleri ayıklayın. Zaten silmeyi düşündüğünüz 40 GB'lık film arşivini yedeklemenin anlamı yok. Depolama alanını boşaltma konusundaki yaklaşım burada da işe yarar: önce ayıkla, sonra kopyala.
  3. Hedef ortamı sağlığından emin olarak seçin. Yedeği alacağınız harici diskin bağlantısı stabil olmalı. Kopyalama sırasında kesilen bir bağlantı, yarım kalmış ve bozuk dosyalar üretir. Kabloda gevşeklik, aralıklı kopma ya da tanınıp tanınmama sorunu varsa, USB kablo hasarını tespit etme yöntemleriyle önce donanımı doğrulayın.
  4. 3-2-1 kuralını uygulayın. En az 3 kopya, 2 farklı ortam tipi, 1 tanesi fiziksel olarak ayrı yerde. Pratikte bu genellikle şu anlama gelir: bilgisayardaki orijinal + harici disk + bulut. Tek kopyalı yedek, yedek sayılmaz; harici disk de düşebilir, bozulabilir.
  5. Dosya kopyası mı, sistem imajı mı seçin. Karar tablosu:
    KriterDosya bazlı yedekTam sistem imajı
    BoyutKüçük, seçiciDiskin doluluk oranı kadar
    Geri dönüş süresiUzun (program kurulumları yeniden)Kısa (30–60 dk, aynı sistem)
    Temiz kurulum amacıUygunAmaca aykırı (eski sorunlar geri gelir)
    EsneklikYüksekDüşük, donanıma bağımlı
    Temizlik amacı "sıfırdan temiz sistem" ise dosya bazlı yedek mantıklıdır; imaj yalnızca acil geri dönüş sigortası olarak tutulur.
  6. Hesap ve lisans bilgilerini ayrı toplayın. Tarayıcıya kayıtlı şifreler formatla birlikte gider. Şifre yöneticisinden dışa aktarım alın veya en azından kritik hesapların iki adımlı doğrulama yedek kodlarını kaydedin. Ürün anahtarlarını bir metin dosyasına yazın; bu dosyayı şifreli bir arşivde tutun.
  7. Sürücü ve ağ ayarlarını not edin. Format sonrası ses kartı sürücüsünü güncellemek, ekran çözünürlüğü ve yenileme hızını yeniden ayarlamak, WiFi parolasını girmek gerekecek. Anakart/laptop modelini, ekran kartı sürücü sürümünü ve statik IP kullanıyorsanız ağ yapılandırmasını bir yere yazın.
  8. Kopyalayın ve doğrulayın. Kopyalama bittiğinde iş bitmiş sayılmaz. Kaynak ve hedef klasörlerin dosya sayısı ile toplam boyutunu karşılaştırın. Aralarında fark varsa kopyalama eksik tamamlanmıştır. Birkaç fotoğrafı, birkaç belgeyi rastgele açıp bozulmadıklarını görün.
  9. Yedeği bilgisayardan fiziksel olarak ayırın. Format sırasında takılı duran harici disk, yanlış sürücü seçimiyle silinebilir. Kabloyu çıkarın; en ucuz sigorta budur.

Sık Yapılan Hatalar